|
U Sanadori
Traduzzione corsa da Ghjuvan' Maria COMITI
Era
una sittimana chì a signora Jtina si ni
staghjia longutirata ind’u so lettu è ùn ci
era statu versu di caccià li da dossu quidda
fribbaredda chì l’avia siccatu a so parsona
minuta com’è un’anchjuva ; ùn ci erani
sbuccati l’infusioni d’arbidduli priparati
da i mani sperti di i monachi chì staghjiani
ind’u cunventu for di paesi ; à nudda era
ghjuvatu u chininu presu cù u cunsigliu di u
duttori ; è mancu avia avutu effettu quiddu
brudareddu schivizzosu di zia Tura, a maga
chì staghjia ind’a casa zeppa à fantomachi
chì a notti ci vuculaiani i « Beddi Donni ».
Si
ni staghjia madama Jtina stracquata in lettu,
senza manghjà è senza parlà, stantarata
com’aspittendu a santa morti o com’è
impetrata da a paura ; muvia solu l’ochji da
quì è culà, accumpagnendu ind’a stanza i
pass’è veni di u maritu è di a suredda o di
a so cummari primurosa chì li barabattulaia
à cantu com’è un calavronu.
Si
ni staghjia madama Jtina stracquata in lettu,
sutt’à una pila di cupartoghji, supracuparti,
linzuleddi è mantiddetti ; è nantu à una
strapunta ingunfiata com’è quiddi paddottuli
di carta chì sbulazzaiani pà a festa di a
Madonna Assunta.
A
frebba l’avia chjappa una matina di marzu,
dopu à una nuttaccia di sogni straziati chì
l’aviani scitata parechji volti è chì l’aviani
intrusciata di sudori. Ùn avia nè catarru,
nè dulori, nè scummodu fisicu ma un
curciaghjini chì ùn purtaia nomu è chì l’ubligaia
à stà chjinata parchì li vinia a trimuledda
à i ghjambi è u fiatu li s’amuzzaia ugna
volta ch’idda pugnaia di metta u pedi in
tarra. S’era ancu dicisu di fà li fà i so
bisogni in lettu è d’ùn mova la micca.
U
duttori passaia tutti i ghjorni in quidda
casa è ùn sapia più chì fà par quidda malata
tocca da una malattia cusì strana. L’avia
datu u chininu in casu è mai postu chì in
paesi, in l’ultimi anni, era capitatu calchì
casu di malaria, ma ùn ci era nisciun segnu
pricisu d’una malattia cunnisciuta. Passaia
u tempu è madama Jtina si ni staghjia sempri
in lettu com’è una carrega ind’un cantu o un
quadru azzingatu à u muru.
À l’ultimi
di marzu d’ugna annu, quandu u ghjornu s’allungaia
da metta in brama di lampà si ind’i viaghji,
s’affaccaia in quiddu paesi chì si stinzaia
nantu à u poghju à livanti di a muntagnola,
ghjuntu da paesi luntanu, vicinu à u mari,
un omu d’una sissantina d’anni, maiori di
statura è turzinottu. Era don Paulu, u
sanadori, chì curaia i firiti cù u so
scrachju è amasgiulaia i sarpi chì si ni
staghjiani impitrati com’è canni sutt’à a so
boci è lacaiani piddà mansi mansi. Era natu
a notti di San Paulu è da suttu à a lingua
t’avia u segnu di a zinevra.
Don
Paulu era cunnisciutu è priziatu da partuttu
induv’iddu passaia è da marzu à sittembri
arruchjaia campagni è paesi ind’i rughjoni
infucati di a Sicilia ; si varcaia trà
mulini è tinuti agriculi, ind’i salini di
Trapani ; di quandu in quandu s’imbarcaia pà
a Sardegna, l’altra isula maiori induv’iddu
t’avia passatu dui anni da suldatu è ci avia
lacatu u so cori ; è una volta ghjunsi in
Corsica, l’isula di Garibaldi, a tarra
ch’iddu t’avia sempri pinasatu ch’idda era
in cima à u mondu, persa ind’a nebbia o à
pena vistoghja ind’u spampiddulimu di u
soli. Quant’iddu avia intesu paroddi strani,
un colpu dulci com’è u meli di Sortino, un
colpu aciarbi com’è i limoni frischi ! Ma a
sciagura è u dulori sò spiriti chì si
chjappanu ugna campu è lacani mucaturi è
paura induva s’affaccani è ùn asisti lingua
capaci à rassirinà li è ùn ci hè mani capaci
ad arristà li. Par quissa viaghjaia don
Paulu da un paesi à l’altru da purtà quidda
midicina ch’iddu l’avia datu l’appostulu di
Cristu. È u mari tamantu, u Mediterraniu chì
spuntaia da ugna stradetta è si vidia da
ugna muntagna, era u so ultimu sguardu prima
ch’idda ghjiressi a mula da piddà si un
altru chjassu.
Ghjunsi, com’idda si cuntaia, à l’ultimi di
marzu nantu à una mula carcata cù dui
prisacchi pieni à casgi è ciacci. Ghjunsi
com’è Ghjesù a duminica di i palmi, bramatu
da tutti è quand’iddu s’affaccò di punta à i
primi casi un’accolta di femmini, d’omini è
di ziteddi li feci festa ; don Paulu,
pinsaiani tutti, pudia risanà tutti i firiti
di i parsoni è di l’animali, ma supra à
tuttu pudia guariscia quidda povara donna
stantarata ind’u so lettu dipoi quidici
ghjorni.
Ùn
li detini mancu u tempu di rifiatà ;
trascinendu si a mula à via di a casa di
madama Tanina, unipochi d’omini li cuntonu i
fatti : in chì modu un versu losciu losciu
avia toccu parichji parsoni in paesi è,
supra à tuttu, u prigonu, par san Paulu u so
prutittori, di fà calcosa pà quidda
puvaretta chì si cunsumaia à pocu à pocu.
Ghjunsini di pettu à a casa di a malata ; ci
era dighjà un gruppu di donni è di ziteddi,
ghjenti chì parlaia è chì intria è iscia da
a casa ; calchissia si ni staghjia arrimbatu
à u muru, chì paria ch’iddu aspittessi, cù
una pacienza incuriusita, u miraculu.
Don
Paulu falò da a mula, pianamenti è bè, è
com’è un santonu si fighjulò a ghjenti chì
si daghjia di rimenu è chì chjachjaraia. S’ammutulini
tutti è quandu si sintì solu u frusciulu di
i frondi di u melingranu chì ralligraia l’urticeddu
vicinu à a casa cù i so bocci russi, u
sanadori, cacciatu ch’iddu t’avia una canna
di lintiscu da a prisacca, dicidì di fà si
entra drintu.
A
stanza induva ghjecia a malata era uccupata
da diversi parsoni chì si ni staghjiani à
pusà in ghjiru à u lettu ; ci era mezulumi è
silenziu è i facci di quiddi parsoni erani
stinzati è smunti quantu ad avè vighjatu
ghjornu è notti. Ma avà paria chì una
spiranza nova fussi intruta cù don Paulu,
una vintata d’aria frisca vinia à caccià u
sisu di quidda camara.
U
sanadori, cù u bracciu, feci segnu à tutti
di parta da quidda stanza ; solu à u maritu
di a signora Jtina fù cuncessu di stà.
Quand’iddi funi tutti isciuti è ch’idda fù
chjusa a porta, don Paulu s’avvicinò à u
lettu, tuccò a mani di a malata, tuccò a
strapunta è po fighjulò pà un beddu pezzu l’ochji
di a donna ; feci l’avvinta di u lettu trè
volti fighjulendu un colpu a malata è un
colpu a stanzo, è po si piantò. Piddò a
canna ch’iddu t’avia postu nantu à a cummoda
è cuminciò à circà ind’a stanza, com’iddu
faci à chì circa l’acqua cù a verga.
Ghjunta nantu à u lettu a canna cuminciò à
trimulià è don Paulu, fatta fini, aprì a
bucca è dissi :
O
donna Jtina, arrizzeti vi da issu lettu ! È
vo’ o sgiò Peppe, aiuteti a voscia mudderi è
feti la pusà nantu à a carrega.
U
sgiò Peppe, scuncirtatu è maraviddatu, aiutò
so mudderi à arrizzà si da u lettu, meddu a
si presi in bracciu da com’idda era lighjera
è a spunì com’è una pupattula nantu à a
carrega. Don Paulu parlò torra una volta :
-
Avà, o sgiò Peppe, aiuteti mi à suppisà issa
strapunta.
I
dui omini presini quidda strapunta piena di
padda chì era posta nantu à i tavuli di u
lettu di farru, a suppisonu è a spunitini in
pianu. Nantu à i tavuli di lignu,
inturcinatu nantu à sè stessu, chjusu com’è
tamantu caccaveddu di culori scuru trà marrò
è verdastru, ci era un sarpu tamantonu,
stantaratu è placidu quant’è ch’iddu
durmissi.
U
sgiò Peppe spiccò un saltu è mughjò da u
spaventu ma don Paulu, cù unu isguardu di
ghjacciu, li cummandò di stà si fermu è
zittu. Dopu parlò cù boci sirena è cheta :
- Ùn
hè cà una culoriva, un sarpu
bravacciu ancu s’iddu hè grossu è longu ; hè
intrutu da a finestra è s’hè missu suttu à a
strapunta pà truvà si un locu caldu è sicuru
pà dorma. T’hà un’influenza nigativa nantu à
a parsona di a voscia mudderi è com’è iddu a
si teni insunnulita.
Tandu don Paulu s’avvicinò à a culoriva,
li spunì i mani à dossu, a tuccò cù a canna
è cappiò una prigantula :
Pà u
santu nomu di l’appostulu
Scita
ti culoriva
U
mali di issa stanza pidda lu
E
porta lu cù tè ;
Chjama i spiriti maligni
Intruti ind’a parsona di donna Jtina
E
quiddi chì fora ghjirani u paesi.
Quissa a ti cummandu eiu
In
nomu di u Babbu, di u Fiddolu è di u Spiritu
Santu.
U
sarpu trinnicò, à principiu pianu pianu è
dopu dicisu è sgualtru ; si disciuddì è falò
da u lettu. Don Paulu, cù a canna tesa in
manu è pisata à mez’aria, iscì da a stanza è
da a casa. A culoriva u suvitò com’è
una ghjacaredda, ipnutizata è loscia. L’aienti
chì vidia a scena t’avia u visu scialbidu
com’idda casca i notti di luna piena ;
spavintata, maraviddata, incuriusita l’aienti
viaghjaia frasturnata daretu à u sarpu è à
pocu à pocu si furmò una strana prucissiò d’omini,
di donni è di ziteddi, di ghjatti è di
ghjacari è ùn si sà quant’altri animali chì
stani in tarra. Don Paulu viaghjaia in
testa, cù a canna pisata chì ni paria un
maestru di musica ; for’ di tempu è di mondu
viaghjaia quidda prucissiò longa è
silinziosa. Ghjunti for di paesi Don Paulu
piantò, si vultò di pettu à a culoriva
è dissi :
O
sarpu senz’ossi è senza narbi
In
ghjiru à issa fica, ti cummandu,
Spiritu avvilinatu da a culoriva
Inturcinighja ti è stà appiccicatu.
U
sarpu s’atturcinò à l’arburu, ni cuprì
guasgi u troncu sanu è quandu l’animalu è u
vigitali ùn fecini cà unu i frondi di a fica
cumincionu à inciaddiscia è ad appassiscia è
casconu in tarra, è in pocu tempu l’arburu
siccò quant’è tombu da un vilenu putenti.
Andeti à capiscia voi, u fattu si stà chì in
paesi l’affari cambionu ; svanì quidda
sunnulenza è quidda fiacchezza chì s’era
presu i maiori è i chjuchi è a signora Jtina
vultò com’è prima, in saluta è piena di vita.
Trè ghjorni dopu, quandu don Paulu dicisi di
parta, volsi vultà ind’è donna Jtina. A
donna, chì era dighjà stata avvisata, l’aspittaia
nantu à u mutali cù un pani inturcinatu
com’è un sarpu, cupartu di sesamu è cù dui
amanduli pà l’ochji. U li porsi dicendu :
-
Quissu hè pà San Paulu.
U
sanadori presi u pani, fighjulò a donna chì
si ni staghjia à buccarisa, inficcò u pani
ind’a prisacca, cuddò nantu à a mula è
ripiddò u so viaghju. Donna Jtina l’accumpagnò
cù l’ochji sinu à u mumentu ch’iddu sparì
daretu à a cuddetta.
|