|
U
vechju populu

Erani tutti
accolti davanti à i porti di a cità, omini,
donni è ziteddi, pà veda l’arrivu di a
cuorta. In testa di u stolu viniani i
stendardi è i fieri aculi chì diciani a
praputenza è a superbia di l’armata rumana.
Ùn si muviani mai in darru quissi quì ed
erani sempri pronti à fà corra u sangui à
nomu di u Sinatu è di u Populu di a cità cù
i setti poghji.
U so passu era
dicisu è sicuru. Si carriaiani appressu
tamantu nivulu di pulvariccia.
In celi, u soli
era altu aghjà. I spirioni si spichjaiani
annant’à i spaddi currazzati di i suldati,
lighjunarii è miliziani. Chì spiccu ch’eddi
faciani incù l’elmi, i scudi è i lanci.
A campagna paria
stoppa in quidda vighjilia di i calenduli di
nuvembri. I tempi ùn erani ancu à rompa si.
Quantu hè chì acqua, quici, ùn ci n’era più
statu. A chì dicia chì a sicchina era stata
mandata da i Dii Supremi da casticà l’omini
ingrati è sfidati. A chì dicia chì da quì à
pocu, falaria à ribucchera l’acqua. Infini,
tutt’ugnunu cuntaia a soia.
Ma ùn era a poca
acqua di cust’annu chì facia pinsirà u
populu d’Aleria.
In i carrughji,
in i stretti è in i strittioli ùn si sintia
ùn fussi una scaccanata di donna o un mughju
di carritteri. Macari in piazza magna, paria
ch’eddu si vighjessi à calchì mortu. A
statula di Ghjovi, in mezu, sposta à i
sguardi di tutti, paria anch’edda tribbulata.
Un affanu chì
nomu ùn avia s’era impussissatu a cità da
capu à fondu.
Era stata
mandata da Mariana apposta a cuorta. La
ghjenti di quì dumandaiani aiutu.
Erami di
vaghjimu, a staghjò a più pessima, è u
populu di i muntagni daghjia capu à i so
cirimonii. Ciò ch’eddi faciani quassù, in
cima di i monti i più inalpiddati, si ni
sapia altr’assà.
Ma ogni tantu,
spizzata a vaghjimata, u ventu di quiddi
sarri carriaia rimori di baddi tonti, brioni
è scucculi. Tandu si vidiani da a piaghja
certi fucarecci, oimedda, tanti steddi
falati à infiarà i monti quant’è ch’eddi
fussini cironi.
Era da sempri
ch’eddi duraiani quiddi fochi. Erani di un
populu vechju i muntagnoli, stravechju ancu
è barbutaiani una lingua arraghita, cunfusa
chì nimu la capìa.
I piaghjinchi, à
mova in muntagna, ma ch’edda fussi. Andareti
vo à scumbatta incù sti pasturacci peghji
chè l’animali i più crudi.
I muntagnoli
inveci, in piaghja, ci falaiani ogni tantu
da fà pascia i so bandi d’animali à vicinu à
u mari bonu. n'apprufittaiani pà barattà ciò
chì l’abbisugnaia.
La ghjenti di i
poghji è i cuddetti, à senta dì, erani
parenti stretti incù quiddi di quassù.
D’altrondi, à l’epica
di i festi, parechji attippaiani voltu i
sarri.
È sempri à
quiddi tempi, a vighjilia di i fochi,
spariani uni pochi di citatini. È ùn c’era
manera d’infattà li indocu…
Cust’annu a
paura era in ignalocu. Tutti sapiani chì
l’ira di u vechju populu si duvia scatinà
sopr’à a cità.
Mesi fà, cinqui
pastori erani falati pà venda i so casgi in
piazza magna è s’erani azzuffati incù
miliziani. Trè funi ammazzati è quidd’altri
si ni turretini in i so rifughji impinzalati
senza mancu lintà una parolla.
È duranti u
vaghjimu, era sparitu nimu…
Quiddi di i
muntagni, urgugliosi è vinditteri, ùn erani
avvezzi à sminticà un affrontu cumpagnu.
Da tandu, natu
in i monti è i vangoni, si sintia un frombu
di tamburi è tamburini chì ùn la facia più
finita. À a prima u rimori si ni firmaia
luntanu è paria tonu.
Ma avali, è fà è
fà, più andaghjia, più ingrussaia.
Una timpesta era
pà scatinà si.
Ci vulia à
rassirinà la ghjenti di u lucali è fà la
finita una volta par bè incù i rituali tonti
è l’usi salvatichi di i muntagnoli.
U vechju
Sribonius Libo, u pracuratori, avia mandatu
à chjamà u rinforzu. È avà ch’edda era quì a
cuorta, l’ufficiali s’erani aduniti in
palazzu publicu.
À discorra c’era
u tribunu militaru Sestius Asellius
cumandanti di i suldati ghjunti da Mariana,
u ligatu è amicu di Libo, Domitius Bassanius.
Asellius era
comu trasandatu è parlaia lestru :
- I pudemu
stirpà faciuli. À senta à tutti, duman’è
sera s’accoglini i muntagnoli, da cilibrà i
so dii pazzi. Affacchemu tandu, li piumbemu
addossu com’è u falcu annant’à levra.
- È s’eddi s’impostani
in i strittoni chì coddani à l’insù ? dissi
Bassanius.
Quidd’altru s’incaldamaia
è di stizza, strignia u manicu di u gladiu
appiccatu à a cinta.
- Chì ah !
ufficiali è citatini di sangui latinu t’avariani
calcosa à tema in Corsica ? avemu da avè u
sbelu di uni pochi di pasturacci puzzicosi
peghju di l’animali ? femu li senta a
putenza di Roma è di i so leghji. A stirpera
ch’edda firmessi da pruverbiu.
Bassanius li
missi una mani annant’à a spadda :
- Cheta, o Sè, a
guerra ùn la li pudemu fà. S’è no mittimu u
rivoltu in i paciali muntagnoli, a saparè tù
dopu ciò chì pò succeda. Apprufitemu di a
noscia paci è quiddi di quassù, ebbè lachemu
li campà ad usu soiu. Chì ni pensi, o Libo ?
- À dì la franca,
sogu com’è suvaru sopr’acqua. Ùn la mi sentu
di mova una guerra, ma mi mettini u fretu
addossu i raconti ch’eddi facini i paisani.
- Steti à senta,
o ghjenti, dissi Bassanius, cuddà in quiddi
troncacoddi di notti tempu, mancu à pinsà
ci. No, quaninsù ùn semu pratichi. Inveci
eddi, ci battini dipò u prima alboriu di u
mondu. Sò in casa soia. È in u silenziu di a
sala aghjunsi : è ci hè calcosa ch’aspetta è
chì vattà quà sù…
A so facia era
mutata, comu s’edd’era scritta da u pinseri,
dopu à st’ultimi parolli.
S’arrabbieti
Sestius :
- Innò, a
Corsica hè pruvincia rumana puntu è basta. È
i to chjachjari à veghja ùn mi facini paura
à mè.
Bassanius ùn la
vulia lacà vinta à Sestius :
- S’è ùn ci hè
manera di fatti scambià di canzona, andemu
ci ghjà di ghjornu quandu a luci binidetta
di u soli metti à u ruveddu ogni mali…
Saremu sempri à tempu à infattà li in i so
casteddi.
Ma Sestius
mittia di corru in a ghjerba :
- Innò po, s’è
n’attimpemu, a saparè tù ind’eddi sò capaci
à scaturì.
Parsi scunvintu
u pracuratori. Parlendu è bè, andeti versu u
balcò chì fighjulaia i muntagni grisgi.
- Eccu ciò ch’e
aghju dicisu : dumani à l’abrucata, una
cumpagnia pigliarà capu in sù è faremu
piantà issa cumedia prima ch’eddu
cunturressi calcosa chì una sciabula ùn lu
pò tumbà. Intupparemu uni beddi pochi di i
so strigoni è capimuntagnoli. Lacaremu
ch’eddi fughjini tutti quidd’altri. Cusì s’appaciarà
piaghja è muntagna.
- Semu ad ordini
è cumandi, o Pracuratò, dissini insemu
Sestius è Bassanius.
Pianament’è bè,
u mondu pirdia a so luci è si sculuria tuttu.
Si truvoni tandu. U vechju Scribonius Libo
era scafiulatu ; l’ultimi spirioni chì si ni
muriani si spichjaiani annant’à a so fronti
fiera.
Bassanius
appaghjaia i labri è stignia i masseddi
com’è pà dì ch’edd’era cuntrariu. U ghjovanu
Asellius, sticchitu di superbia incù a so
curazza lucichenti, lampaia sguardi
sprizzenti à drittu è à manca.
I lighjunarii è
i miliziani, buliati è sbandati,
raghjanaiani ad altu. I so boci ribumbaiani
forti è sdiciani, quant’è ad essa in u
tempiu di calchì diu stranu o propiu in un
locu chì u si saria impussissitu a morti.
U soli chì era
pà sprafundà si maculaia di sangui a cità. U
rimori di i tamburi ùn piantaia mancu pà
mora. U circondu tuttu quantu era intrunatu.
Quandu vensi l’ora
di mova si, uni pochi di i suldati si ni
firmetini insischiti.
Ma i brioni è i
cumandi secchi i fecini piglià sù listessu.
Aviani avutu i guai è l’arguai à scunvincia
à calchissia da astradà li pà quiddi viotuli
viziosi è quiddi troncacoddi voltu i pinzi.
Infini chì un ghjovanu pastori di razza
rumana li feci da guida.
A cuorta si
muvia versu i muntagni maladetti.
In celi, a flaci
d’arghjentu di a luna lucicaia da sopr’à i
sarri. Parò, à misura ch’eddi cuddaiani, i
tamburi, inveci di tacia, crisciani è
crisciani. Pichja è ripichja è torra à
pichjà in una baldenza trimenti. A prisenza
di a cuorta ùn daghjia ombra à nimu. I
sunadori faciani contu ch’eddi ùn ci fussini
micca. Faciani da maestri eddi.
Avali, ci vulia
ad aruchjà da mezu à scogli, petri, chjappi
è chjapponi. À i suldati li vinia mal’assà à
piglià avanti chì u stradiolu, à quandu si
vidia, à quandu li sfughjia. È ci vulia à
scumbatta in certi scuponi è machjoni chì v’arrampicaiani
è vi sfranfagliaiani incù i so ranfii.
Ghjunsini à
quiddu locu chjamatu i Strittoni nieddi,
feti contu dui grossi sciappi arritti chì
pariani calanchi. Si feci più forti u
trambustu. In tondu à eddi, u lumu di i dedi
li facia scopra un mondu di fandogna : faii
invurpati, castagni è pini lampati da u
ventu, sfarcagliamati, cantoni com’è bestii
strasurdinarii. Tuttu paria vivu. Macari i
zenni è i pini s’erani trapessi pà abadà u
viaghju strapiddatu di a cuorta. I suldati
viaghjaiani à pedi è dopu à una stonda, à l’ufficiali
dinò l’era tocca à lintà i cavaddi. Più
andaghjia, più u viotulu astrittia. Presini
a dicisioni di lacà l’animali quici incù
deci suldati, chì nimu vinissi à furà li.
È codda, è
atteppa, è viaghja è smanca u pedi. Dopu à
una stonda, a strada ùn ci era più l’arti di
sceglia la indocu. Ùn era faciuli à fà
avanzà duicentu omini ind’è l’aresti. Tandu,
in u bughju, à l’assindotta, cuddò unu
stridu chì missu u sbelu à i suldati i più
vechji. Vinia da i cavaddi liati quà inghjò.
Aviani stridatu i cavaddi, micca sfrimitatu
innò, stridatu. Chì ci sarà po statu ?
È chjama è
chjama, ma i lighjunarii stati incù l’animali
ùn irispundiani. Soli si sintiani quiddi
stridi chì vi mittiani u fretu addossu.
À listessu tempu,
i cresti di u circondu s’infiaretini. A
cuorta era accampata da u spaventu.
In testa di u
stolu, u ghjovanu pastori era comu un tontu.
Di colpu, presi in manu u so stilu è u s’infilzeti
in mezu pettu. Inghjiru à eddu i suldati ùn
potini fà nudda è fighjulaiani, sbiancati.
Era sdragatu in un pozzu rossu. U so visu
era unu smingulu di paura. Natu, era natu
quì è i muntagnoli i cunniscia.
U lumu di i dedi
vensi pocu è i brioni di i lighjunarii si
mischietini incù quiddi di i cavaddi. L’aria
si cutrò. A cuorta si ni firmeti susta.
Intondu, si sintia un gran’ sciappitumu d’ali
com’è ch’edda passessi calchì ciormula
sprapusitata.
Ad un trattu, si
spensini i lumi. In celi, ùn si vidia mancu
più una stedda ; a strada di Roma era
sparita, a luna era scappata. A notti s’inghjuttia
tuttu.
U bughju
inguttupeti u mondu. Ùn c’era più chè i
fiari viziosi di i fochi accesi annant’à i
cresti : erani rossi è ciaddi è v’abbagliacaiani.
In quà è dà, si
vidiani ombri storti chì sbraccitaiani è
saltarinaiani. Si piseti un ventu propiu
scaturitu da l’abissi infirnali. À i suldati,
li paria d’essa in un battellu sciambuttatu
da a timpesta à mezu mari.
L’omini
mughjaiani ma ùn si sintiani più. Ùn si
sintia chè i tamburi. Appruvetini à luttà i
lighjunarii di Roma a superbia. Ma comu fà
pà aguantà calcosa chì ùn si vedi, calcosa
ghjuntu d’altrò. À chì vulia scappà è piglià
à l’inghjò, ma ùn la li faciani à mova si. À
chì scumbattia à sciabulati in u bughju,
minendu u cumpagnu. Certi erani torri tonti
aghjà.
In cor’ di u
spaventu, solu u vechju Scribonius paria
dicisu è sirenu.
In i strittoni
nieddi, funi ammazzati tutti,
è i tamburi
ribumbaiani sempri…
|